Je wilt stoppen met piekeren, maar hoe hard je het ook probeert, de gedachten blijven komen. Dat is niet gek: piekeren is geen kwestie van willen stoppen, maar van iets anders gaan voelen. Achter iedere piekergedachte zit namelijk een emotie die om aandacht vraagt. In deze blog leg ik uit waarom je brein blijft piekeren, en hoe je er via je lijf uitkomt.
Piekeren is een overlevingsstrategie van je brein
Onderzoek van Queen’s University (Tseng & Poppenk, 2020) laat zien dat we gemiddeld zo’n 6.200 gedachten per dag hebben. Opvallend is niet zozeer het aantal, maar wat je brein daarmee doet:
- Het beschermt je tegen alles wat gevaar of ongemak voelt.
- Het gaat spaarzaam om met zijn energie.
- Het geeft voortdurend betekenis aan wat er gebeurt.
Denken is een manier om niet te hoeven voelen. Je brein houdt je weg bij het ongemak, omdat het denkt dat dat minder energie kost dan voelen, en omdat het aangeeft dat voelen op dit moment niet veilig is.
Onder elke gedachte zit een emotie
Heb je je weleens afgevraagd wat er eigenlijk achter een gedachte schuilgaat? Meestal is dat een emotie, een gevoel in je lijf. Een paar herkenbare voorbeelden:
- “Argh, ik heb weer niet gezegd wat ik vind. De ander zal wel denken dat ik geen eigen mening heb.” → angst voor afwijzing.
- “Ik moet nog zo veel doen, maar voel me zo moe. Dit gaat me nooit lukken.” → angst om niet te voldoen en zelftwijfel.
- “Wat als mijn kinderen iets overkomt?” → angst voor verlies.
Vaak is dat angst, maar het kan net zo goed verdriet, boosheid, schaamte of blijheid zijn die onder een gedachte ligt.
Als je voelt in je lijf, ontstaat er rust in je hoofd
Wanneer iemand bij mij komt met de vraag “ik wil meer rust in mijn hoofd”, gaan we op zoek naar de emotie die schuilgaat onder het piekeren. Dat klinkt ingewikkeld, maar is in de kern simpel: je merkt op wat er in je lijf gebeurt terwijl je nadenkt.
Zo herken je een gedachte
Je lichaam kan op allerlei manieren reageren op een gedachte:
- een knoop in je maag
- een brok in je keel
- zware armen of lood in je voeten
- spanning in je schouders of borstkas
- een wiebelig of onrustig gevoel
- tintelingen
- een hoge, snelle adem, of juist een diepe en rustige
Welke emotie hoort bij die reactie?
De volgende stap is voelen welke emotie bij die lichaamsreactie hoort. In mijn praktijk werk ik met angst, verdriet, boosheid, blijheid en schaamte als vertrekpunt. Twijfel je? Begin dan bij de emotie die duidelijk niet past, en werk zo toe naar wat wel klopt. Hoe vaker je deze oefening doet, hoe sneller je een emotie herkent bij een gedachte.
Maak ruimte voor je gevoel
Alles waar je aandacht aan geeft, wordt groter, behalve bij gevoelens en gedachten: daar werkt het juist andersom. Voel je een gevoel echt, en laat je een gedachte er helemaal zijn zoals die is, dan voel je heel even een piek, waarna het vanzelf afneemt.
Een oefening die voor mij en mijn cliënten keer op keer werkt:
- Maak de gedachte of het gevoel expres extra groot. Overdrijf, bedenk bewust de extremen, in plaats van dat je hoofd dat ongemerkt zelf doet.
- Stel je voor dat het gevoel groter wordt in je lijf. Maak het steeds intenser.
- Voel je weerstand, of voelt het heel naar? Dat is je brein dat wil vluchten van het ongemak. Maak dan juist die weerstand extra groot.
- Voelt voorstellen te lastig? Schrijf het dan op, dat werkt net zo goed.
Overdrijf. Maak er theatraal drama van. Speel ermee.
Je emotie is alleen zo groot als wat je kunt dragen
Vaak denken we dat we een emotie niet aankunnen. Wat als het me overweldigt? Wat als ik erin blijf hangen?
Ik heb in de praktijk keer op keer gezien dat voelen juist de sleutel is tot verandering. Na het voelen komt vrijwel altijd: “oh, dat was helemaal niet zo erg” of “ik kan het gewoon aan”. Het vraagt lef, het is vermoeiend en confronterend. Maar je krijgt er zoveel voor terug: vertrouwen, plezier, energie en een rustig hoofd.
Merk je dat piekeren je dagelijks leven flink beperkt, of gaat het gepaard met paniek, somberheid of trauma? Zoek dan ondersteuning bij een professional. Zelf voelen is krachtig, maar bij aanhoudende of heftige klachten werk je het veiligst met begeleiding.
Move to Feel: echt voelen in je lijf
Iedereen heeft een ander pad. Bij Move to Feel staat voelen centraal: jouw lijf slaat alles op wat je meemaakt, en je gedachten en gevoelens zijn daar een uiting van. Ik zie iedere keer weer de opluchting op iemands gezicht als diegene de stap durft te zetten om te voelen.
Wil jij ook de stap richting voelen en loslaten zetten? Ontdek wat lichaamsgerichte therapie voor jou kan betekenen, of lees ook waarom lichaamsgerichte therapie helpt bij angst.
Neem contact met me op, ik kijk ernaar uit om je te ontmoeten.
Liefs, Kristin